Właściwy dobór opon to jeden z kluczowych elementów wpływających na bezpieczeństwo, komfort jazdy oraz oszczędność eksploatacji pojazdu. Wielu kierowców zastanawia się nad sensem zmiany opon sezonowych pomimo posiadania opon całorocznych. Ten artykuł przedstawia różne aspekty związane z użytkowaniem opon, aby pomóc w podjęciu świadomej decyzji.
Opony całoroczne vs sezonowe – charakterystyka i właściwości
Opony całoroczne to kompromis między oponami letnimi i zimowymi. Ich bieżnik jest zaprojektowany tak, aby zapewnić akceptowalną przyczepność w szerokim zakresie temperatur i warunków pogodowych. Jednak ich specyfika wpływa na kilka cech użytkowych:
- Elastyczność mieszanki: mieszanka gumowa opon całorocznych jest bardziej miękka niż w oponach letnich, lecz twardsza od zimowych.
- Wzór bieżnika: posiada większą liczbę lameli niż opony letnie, co wpływa na lepsze odprowadzanie wody i błota pośniegowego.
- Wszechstronność: umożliwia jazdę w temperaturach od około –5°C do +25°C, lecz przy skrajnych wartościach traci na wydajności.
W porównaniu do opon sezonowych znajdujących się podzielnie na letnie i zimowe, opony całoroczne oferują wygodę przechowywania i oszczędność czasu związaną z usługą wymiany. Jednakże:
- Opony letnie mają twardszą mieszankę i specjalny bieżnik zoptymalizowany pod kątem niskiego oporu toczenia, co przekłada się na niższe zużycie paliwa.
- Opony zimowe zawierają więcej krzemionki i dodatkowych lameli, co znacząco poprawia przyczepność na śniegu i lodzie.
Wpływ warunków drogowych na bezpieczeństwo i przyczepność
Różnorodność warunków pogodowych, od upalnego lata po srogą zimę, stawia przed oponami wysokie wymagania. Niezależnie od tego, czy korzystamy z opon sezonowych czy całorocznych, kluczowe znaczenie mają następujące czynniki:
- Temperatura otoczenia – wpływa na twardość mieszanki gumowej i jej zdolność do efektywnego kontaktu z nawierzchnią.
- Opady deszczu i śniegu – jakość odprowadzania wody i błota pośniegowego decyduje o minimalizacji ryzyka poślizgu.
- Stan nawierzchni – nierówności, koleiny czy lód wymagają opon z odpowiednią konstrukcją karkasu i głębokością bieżnika.
Jazda na mokrej nawierzchni
Wysokie ryzyko aquaplaningu stawia przed ogumieniem wymagania dotyczące głębokości rowków i szerokości kanałów. Opony całoroczne, choć uniwersalne, nie zawsze dorównują oponom letnim, które charakteryzują się:
- szerszymi rowkami dla szybszego odprowadzania wody,
- mieszanką o wyższej odporności na przegrzewanie,
- niższym oporem toczenia przekładającym się na krótszą drogę hamowania.
Zachowanie na śniegu i lodzie
Zimowa nawierzchnia to test zdolności lameli do zachowania elastyczności w niższych temperaturach. Opony całoroczne wykazują się przeciętną efektywnością, podczas gdy specjalistyczne opony zimowe uzyskują przewagę dzięki:
- wysokiej liczbie krawędzi tnących,
- większej ilości krzemionki w mieszance,
- optymalnej konstrukcji bieżnika.
Aspekty ekonomiczne: koszt, zużycie i trwałość
Koszty eksploatacji opon obejmują nie tylko ich cenę zakupu, ale także wymianę, przechowywanie i zużycie paliwa. Ważne kwestie do rozważenia:
- Koszt zakupu – opony całoroczne są droższe niż letnie czy zimowe, lecz eliminują potrzebę zakupu dwóch kompletów.
- Trwałość bieżnika – ze względu na kompromisową mieszankę opony całoroczne szybciej się ścierają w okresie intensywnego użytkowania.
- Zużycie paliwa – opony sezonowe są zoptymalizowane pod kątem oporu toczenia, co przekłada się na realne oszczędności.
- Przechowywanie – dodatkowy koszt magazynowania drugiego kompletu opon i związane z tym problemy logistyczne.
Przykładowa kalkulacja na 4 lata eksploatacji:
- Opony całoroczne: wyższy zakup, jeden montaż rocznie, wzrost zużycia paliwa o 3%.
- Dwa komplety sezonowe: niższy koszt jednostkowy, dwa montaże rocznie, niższe zużycie paliwa – dodatkowe wydatki na magazynowanie.
Regulacje prawne i praktyki serwisowe
Przepisy dotyczące obowiązkowego stosowania opon zimowych różnią się w zależności od kraju. W Polsce brak jest ogólnokrajowego obowiązku, jednak w innych państwach europejskich:
- Regulacje określają minimalną głębokość bieżnika – zwykle 1,6 mm dla opon letnich i 4 mm dla zimowych.
- W regionach górskich powszechny jest wymóg montażu łańcuchów śniegowych lub opon kolcowanych.
Regularne przeglądy i serwis ogumienia obejmują:
- kontrolę ciśnienia – każde 10°C zmiany temperatury powietrza wymaga korekty ciśnienia o około 0,1 bara,
- rotację opon – naprzemienne przemieszczanie przednich i tylnych opon co 10–12 tys. km,
- badanie głębokości bieżnika – przy wartości poniżej 3 mm zaleca się wymianę nawet opony całorocznej.
